Çevre Bilinci ve Sorunlar

Çevre ve çevre sorunları; evrensel anlamda katı (karalar), sıvı (okyanus ve denizler), gaz (atmosfer ve iklim olayları), canlılar (bitki ve hayvanlar) ve insanın ortak etkileşim alanı olmakla birlikte aslında insanın diğer doğal faktörlere bilinçsizce davranmasıdır.

Dünyanın dört bir yanında çevre sorunları her geçen gün daha görünür hale gelmektedir. Gezegenimizdeki kaynaklar sınırsız olmamakla birlikte nüfus artış hızına paralel olarak belli bir süre sonra azalacaktır. Bunun yanında küresel ısınma ve iklim değişikliklerini; ayrıca insan kökenli diğer sorunları da eklersek, bunu sadece Dünyamızda her yıl 5 Haziran Çevre Gününü anımsamak yetersiz kalmaktadır.

Önemli olan hızlıca gereken tedbirleri alıp onları sürdürülebilirlik ilkeleri ile birlikte derhal uygulamaya koymaktır. Birçok ülkede, çevre politikalarının başarılarının ardında güçlü bir altyapı, net mevzuatlar ve toplum genelinde yüksek çevre bilinci yer almaktadır.

Ülkemizde çevre hususunda neler yapılmaktadır?

Anayasamızın 40. Maddesi Çevrenin Korunması ile ilgili hükümler gereği; 2012 yılında Cumhuriyet Meclisinde Çevre Yasası yasalaşmıştır. Bu Yasa başta iklim değişikliği ile mücadele olmak üzere çevreyi korumak, çevre denetimi ve çevre bilinci hususları ile ilgili düzenlemeleri öngörmüştür.

Ülkemizde, Çevre Yasasının ve bağlı tüzük kurallarının uygulanması konusunda henüz bir başarı sağlanmadığını görmekteyiz. Başlıca çevre ile ilgili sorunların, yerinde denetlenmemesi ve önlem alınmamasıdır.

Katı atık ve çöp sorunu

• Atıkların kaynağında ayrıştırılmaması
• Modern entegre katı atık yönetim tesislerinin (Güngör vb.) tam kapasite ile işletilememesi
• Denetimsizlik nedeniyle çevremizde vahşi depolama alanlarının ortaya çıkması ve çöp yangınlarının artması
• Atık ve çöp mevzuatının belirlenmesi

Deniz ve kıyı kirliliği sorunu

• Atık su arıtma tesislerinin artırılmaması
• Deniz koruma alanlarının genişletilmemesi
• Denizlerimizin arıtılmayan atık sular ve plastik atıklar ile dolması
• Kıyılarımızın kontrolsüz yapılaşma ile kirletilmesi
• Mevzuatın günün koşullarına göre düzenlenmesi

Su kaynaklarının azalması ve kirlilik sorunu

• Su rezervlerinin aşırı kullanılması
• Kuyu sularının tuzlanması
• Tarımsal ilaçların bilinçsiz kullanılması ve toprağın (pestisit) kalıntıları ile kirletilmesi
• Su yönetimi projelerinin üretilmemesi

Taş ocakları ve doğal tahribat sorunu

• Beşparmak Dağlarındaki taş ocaklarının doğayı tahrip etmesi ve görüntü kirliliği yaratması
• Mevzuatın yenilenmemesi

Orman yangınları ve yeşil alan kaybı sorunu

• İklim krizi sebebiyle yaz aylarında büyük orman yangınlarının artması
• Ormancılık faaliyetlerinin düzenlenmemesi

Çarpık yapılaşma ve imar sorunu

• Kıyı şeritlerimizde, Karpaz gibi özel koruma bölgelerinde denetimsiz betonlaşma
• İmar planlarının yapılmaması

Yukarıda bahsettiğim sorunlarla ilgili Çevre Yasamızda ve bağlı tüzüklerinde mevcut kurallar ve yaptırımlar bulunmakla birlikte, çevre sorunlarını kaynağında önleme ilkesi gereğince Hükümet mevzuatı uygulamadığı, gerekli tedbirleri almadığı, politikalar geliştirmediği, yerel yönetimler ile işbirliği yapmadığı sürece bu sorunlar bitmeyecek ve çevremiz ve doğal kaynaklarımız güçlenmeyecektir.

Ülkemizdeki doğal varlıklarını ve sahillerini yapılaşmaya karşı koruması amacıyla ulusların çevre ile ilgili uyguladıkları politikalara uyumlu KKTC Çevre Düzeni Planının oluşturulmasına yönelik çalışmalara başlamalıyız.